Untitled Document
ÖRNEK

Sosyal bilgiler

Sosyal Bilgiler

Sosyal Bilgiler Güncel Ders Eğitimi Haberleri
Konu anlatım setleri


online test çözmek için resme tıklayınız


test çöz

LALE DEVRi

LALE DEVRi

İLETİŞİM NUFUS ANADOLU ANAYURT HAÇLI SEFERLERİ OSMANLI DEVLETİ İSTANBUL'UN FETHİ LALE DEVRİ
TARİHTE TORAK YÖNETİMİ   BULUŞLAR VE İCATLAR OSMANLIDA EĞİTİM KURUMLARI  RÖNESANS VE REFORM  OSMANLIDA YÖNETİM  I.DÜNYA SAVAŞI   
LALE DEVRİ (1718/Pasarofça Antlaşması–1730/Patrona Halil İsyanı)

                Lale Devri, 1718 Pasarofça Antlaşması’ndan 1730 Patrona Halil İsyanı’na kadar olan dönemdir. Dönemin padişahı III. Ahmet, sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’dır. Bu dönemde;

o    Devlette huzur ve barış sağlanmaya çalışıldı.

o    Lüks ve eğlenceye düşkünlük vardı.

o    Sanat ve edebiyata önem verildi.

o    Avrupa’daki bilim, sanat, kültür ve askerlik gibi alanlardaki gelişmeler takip edilmeye çalışıldı.

o    Birçok saray ve köşk yapıldı, bahçeler çiçeklerle süslendi. Özellikle lale çiçeğinin çeşitleri yetiştirildi (bu nedenle döneme “lale devri” denildi).

Lale Devri Islahatları

*        İbrahim Müteferrika ve Sait Efendi tarafından İstanbul’da ilk Türk matbaası kuruldu (1727). Matbaada dini kitaplar dışında da eserler basıldı.

*        Avrupa’daki yenilikleri ve gelişmeleri daha yakından takip edebilmek için Paris, Londra, Viyana gibi başkentlere geçici elçilikler kuruldu.

*        Yalova’da kâğıt fabrikası kuruldu.

*        Yeniçerilerden bir itfaiye bölüğü oluşturuldu.

*        İstanbul ve önemli şehirlerde kütüphaneler açıldı.

*        İlk defa çiçek aşısı uygulandı.

*        İstanbul ve Selanik’te kumaş fabrikası kuruldu.

*        İstanbul, İznik ve Kütahya’da bulunan çini atölyeleri yenilendi.

*        Arapça ve Farsça eserler Türkçe’ye çevrildi.

*        Yerli malı kullanımına önem verildi.

*        Mimari, resim ve minyatürde gelişmeler oldu (III. Ahmet Çeşmesi, Levni’nin minyatürleri).

*        Yeni kütüphaneler açıldı. Doğu ve Batı eserleri tercüme edildi.

NOT: Lale Devri’nde askeri alanda ıslahat yapılmamıştır.

 

Patrona Halil İsyanı (1730)

§  Patrona Halil adında bir hamam tellağı, İstanbul’da ayaklanma çıkardı.  Halkın bir kısmı da bu ayaklanmayı destekledi.

§  Sebepleri; devlet adamlarının lüks ve eğlenceye düşkünlükleri, aşırı harcamalarda bulunmalarının halk arasında hoşnutsuzluk oluşturması; ıslahatların halkın düzeyinde olmaması; Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’nın, yakınlarını yüksek memurluklara getirmesi.

§  Sonuçları; Nevşehirli Damat İbrahim Paşa öldürüldü; III. Ahmet tahttan indirilerek yerine I. Mahmut getirildi; köşkler yıkıldı, bahçeler bozuldu; Lale Devri sona erdi.

18. YÜZYIL ISLAHATLARI

I. MAHMUT (1730–1754)

Ø  Topçu ve humbaracı ocakları ıslah edildi.

Ø  Orduda; takım, tabur, bölük ve alay teşkilatı kuruldu.

Ø  Orduya subay yetiştirmek için Kara Mühendishanesi (Mühendishane-i Berri Hümayun) açıldı (1731).

III. SELİM (1789–1807)                                                                                                                                            

Ø  III. Selim döneminde yapılan ıslahatların tümüne “Nizam-ı Cedit” (Yeni Düzen) denir.

Ø  Avrupa tarzında bir ordu kuruldu. Bu orduya “Nizam-ı Cedit Ordusu” denir (Nizamı-ı Cedit ordusunun eğitim ve öğretimi için Fransa ve İsveç’ten subaylar getirildi. Bu ordu Akka Kalesi önünde Napolyon’un ordusunu yenilgiye uğrattı).

Ø  Nizam-ı Cedit ordusunun masraflarını karşılamak için “İrad-ı Cedit” hazinesi kuruldu.

Ø  Kara ve Deniz Mühendishanesi yeniden düzenlenerek geliştirildi.

Ø  Yerli malı kullanımı teşvik edildi.

Ø  Avrupa’yı yakından takip edebilmek için Londra, Paris, Viyana ve Berlin’de sürekli elçilikler kuruldu.

Ø  Okullarda yabancı dil uygulaması başlatılarak Fransızca zorunlu yabancı dil haline getirildi.

Ø  III. Selim dönemi Kabakçı Mustafa İsyanı ile sona erdi. Nizam-ı Cedit Ocağı kaldırıldı.

19. YÜZYIL ISLAHATLARI

II. MAHMUT (1808–1839)

Askeri Alandaki Islahatlar

Ø  Sekban-ı Cedit Ocağı kuruldu.

Ø  Eşkinci Ocağı kuruldu.

Ø  İlk kez askeri amaçlı nüfus sayımı yapıldı, sadece erkekler sayıldı. (1831).

Ø  Yeniçeri Ocağı kaldırıldı (1826). Tarihte bu olaya “Vaka’yı Hayriye/Hayırlı Olay” denir.

Ø  Yeniçeri Ocağı’nın yerine “Asakir-i Mansure-i Muhammediye” (Muhammed’in Övülmüş Askerleri) ordusu kuruldu.

Ø  Tıp Okulu ve Harp Okulu kuruldu.

NOT: Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması ile padişahlar yeniden yönetime egemen olmuştur. Yapılacak ıslahatların önü açılmıştır.

Yönetim Alanındaki Islahatlar

Ø  Divan kaldırılarak yerine “nazırlılar/bakanlıklar” kuruldu.

Ø  Memurlar, “iç işleri/dâhiliye” ve “dış işleri/hariciye” memurları olmak üzere ikiye ayrıldı.

Ø  Askeri ve idari işleri düzenlemek için danışma meclisleri kuruldu.

Ø  Dirlik sistemi (tımar ve zeamet) kaldırıldı, memurlara maaş bağlandı.

Ø  “Sened-i İttifak” imzalandı (Sened-i İttifak; II. Mahmut ile ayanlar [büyük toprak sahipleri] arasında imzalandı. Sened-i İttifak’a göre, ayanlar devlet otoritesini tanıyacak, ıslahatları benimseyecek, buna karşılık bulundukları bölgede vergi toplama hakkını elde edeceklerdi).

NOT: Osmanlı Devleti’nde demokratikleşme alanında atılan ilk adım 1808 yılında imzalanan Sened-i İttifak’tır. Bu belge ile padişahın otoritesi ilk kez kısıtlanmıştı. Ayrıca Osmanlı Devleti’nin ayanlara söz geçiremeyecek kadar zayıf olduğunu gösterir.

Kültür ve Eğitim Alanındaki Islahatlar

Ø  Ortaokul seviyesinde Rüştiye okulları açıldı.

Ø  Medreselerin yanında Avrupa tarzında eğitim kurumları açıldı. Bu da kültür ikiliğine neden oldu.

Ø  Enderun kaldırılarak yerine devlet adamı yetiştiren okul kuruldu.

Ø  İlköğretim zorunlu oldu.

Ø  İlk defa Avrupa’ya öğrenci gönderildi.

Ø  Harp Okulu, Tıp Fakültesi ve Bando Okulu açıldı.

Ø  “Takvim-i Vakayi” adıyla ilk resmi gazete çıkarıldı.

Sosyal Alanda Yapılan Islahatlar

Ø  Müsadere Usulü, yani devletin vatandaşların mallarına el koyması uygulaması kaldırıldı.

Ø  İlk Posta ve Polis örgütü kuruldu.

Ø  İlk Karantina Sistemi ve Sağlık Örgütü oluşturuldu.

Ø  Kıyafette değişiklikler ve düzenlemeler yapıldı. Memurlara fes ve pantolon uygulaması getirildi.

Ø  Devlet dairelerine padişah portresi asılması uygulaması getirildi.

Ekonomi Alanında Yapılan Islahatlar

Ø  Yerli malı kullanımı teşvik edildi, memur ve asker elbiselerinin yerli kumaştan yapılması emredildi.

Ø  Yerli üretimi arttırmak amacıyla yerli üreticiye gümrük kolaylığı sağlandı.

NOT: Her alanda (ekonomik, sosyal, askeri, eğitim gibi) ıslahat yapan tek padişah II. Mahmut’tur.                      

NOT: 17. yüzyılda Avrupa örnek alınmamış, yapılan ıslahatlar yüzeysel olmuş, padişahın hayatıyla sınırlı kalmış, ayaklanmalar şiddet ve korkuyla bastırılmaya çalışılmıştır. 18. ve 19. yüzyılda yapılan ıslahatlarda Avrupa örnek alınmış, gerilemenin nedenleri araştırılmıştı


alt

YENİ TEST MERKEZİNİZ
ANKETİMİZ
FACEBOOK SAYFAMIZ
İSTATİSTİK

Sitetistik
Bumerang - Yazarkafe